نگاهی به فیلم چشم و گوش بسته، یک کمدی محترم

به گزارش وبلاگ سفر، فرزاد موتمن را می توان از معدود فیلمسازان باسواد امروز سینمای ایران دانست. فیلمسازی که تاریخ سینما را مثل کف دستش می شناسد، نظریه فیلم می داند و سینما را بر خلاف دیگر همکارانش از نظرگاه یک مورخ تدریس می کند نه تکنسین. اما سختی های فیلمسازی در ایران - خصوصا از لحاظ مالی - باعث شده تا وقتی کارنامه شخص محترم و با سوادی مثل موتمن را بررسی می کنیم، به چندپارگی و از هم گسیختگی عجیبی برسیم. خود او همواره اظهار داشته که: من کارگر سینمام به این مفهوم که هر چیز بدهند می سازم. همین موضوع سبب شده تا در کارنامه ای که فیلم های شاعرانه و تجربی از قبیل شب های روشن و سایه روشن حضور دارند، نام هایی مانند پوپک و مش ماشالله نیز به چشم بخورند. فیلم چشم و گوش بسته دومین اثر کمدی فرزاد موتمن است که به نظر می رسد ساخته شدن آن برای تداوم فیلمسازی او از لحاظ مالی اجتناب ناپذیر باشد.

نگاهی به فیلم چشم و گوش بسته، یک کمدی محترم

چشم و گوش بسته اساسا فیلم بدی نیست. یک فیلم در گونه زوج هنری است که گهگاه می تواند لبخندی بر لب بیاورد. نقطه مثبت اساسی اش را می توان مبتذل نبودن آن دانست. در روزهایی که سینمای کمدی در ایران با آثار سطح پایین و توهین آمیزی مثل مطربها و رحمان 1400ها تعریف می شود، فرزاد موتمن با چشم و گوش بسته نه به مردم توهین می کند، نه وطنش را می فروشد و نه از ایرانی ها بدش می آید. و در سینمای امروز ما معجزه ایست فیلم کمدی ساختن و به دام این ها نیفتادن.

فیلم داستان دو شخصیت که یکی نابینا و دیگری ناشنواست را روایت می کند. شخصیت ناشنوا (امین حیایی) مغازه فروش لوازم آرایشی دارد. یک روز مردی سراسیمه به مغازه او می آید و کیفی فلزی را در آن جا پنهان می کند. سپس زنی با چهره اغواگر و چرم پوش (آناهیتا درگاهی) با شلیک گلوله او را به قتل می رساند منتهی حیایی نمی شنود و در نتیجه دیر متوجه می شود و فقط لحظه آخر کفش های چرمی زن را می بیند. از سوی دیگر شخصیت نابینا (بهرام افشاری) صدای گلوله را می شنود و بوی عطر زن را حس می کند. در شرایطی که این دو با جنازه رو به رو می شوند، پلیس سر می رسد و به اشتباه آن ها را دستگیر می کند.

داستان در یک روز از صبح تا عصر روایت می شود. دو کاراکتر اصلی فیلم از صبح درگیر ماجرایی می شوند که در آن بی گناهند و در یک نصفه روز تلاش می کنند تا بی گناهی خود را ثابت کنند. پیرنگ ماجرا بر سر دستیابی به یک کیف اسرارآمیز استوار است. قهرمان های فیلم و خلافکاران همه به دنبال کیف هستند؛ قهرمانان برای نجات خود و اثبات ماجرا به پلیس و خلافکاران نیز به دستور رئیسشان. در این میان با ادای دینی به فیلم پالپ فیکشن محتوای کیف تا آخر هم معلوم نمی شود. هر بار که در کیف باز می شود، دوربین ری اکشن شخصیت ها را می گیرد و نور سبزی که از کیف ساطع می شود سبب می شود تا احتمال دهیم الماسی نایاب درون کیف است.

ایده اصلی پلات فیلم موقعیتی شبیه به یکی از فیلم های کمدی آرتور هیلر به نام see no evil hear no evil دارد. موقعیتی که در آن یکی از دو شخصیت اصلی کور است و نمی بیند و دیگری کر است نمی شنود. کنار هم قرار دریافت این دو در لحظات بحرانی و شرایطی که انسان به تمام حواس پنج گانه اش برای رهایی از مخمصه نیاز دارد بار اصلی کمدی ماجرا را در هر دو فیلم به دوش می کشد. در این دقایق است که ما متوجه می شویم که هر دو شخصیت به یکدیگر نیاز دارند. آن ها نمی توانند بدون یکدیگر حتی قدمی پیش بروند و فقط با همکاری یکدیگر است که پیروز می شوند مسائل را یکی یکی کنار بزنند و زنده بمانند. در واقع نقصان کاراکترهای فیلم کارکرد دراماتیک مناسب در پیرنگ ایفا می کند و موتمن نیز به خوبی از ترکیب آن ها با یکدیگر شوخی می سازد.

جالب تر آن که هر کدام در کنار نقاط ضعف خود نقاط قوتی هم دارند که به کار می آید. حیایی با آن که نمی شنود اما توانایی لب خوانی حتی از فواصل دور را دارد. همین قابلیت است که سبب کشف مکان قرارها از زبان خلافکاران می شود. از سوی دیگر افشاری که نمی بیند قابلیت بویایی عجیبی دارد به طوری که با بو کردن افراد حقایق زیادی را درباره آن ها می فهمد. علاوه بر آن او که قبلا در ورزش بوکس فعالیت داشته و در همین راه چشمانش را از دست داده، قدرت مشت زنی بالایی دارد و اگر درست هدایت شود ضربات ویران کننده ای به حریفش می زند.

خلافکاران فیلم هم یک زوج دو نفره متشکل از آناهیتا درگاهی و پوریا پورسرخ هستند. درگاهی با شمایلی از یک فم فتال که در عین حال قاتل است قبلا هم در سینمای ایران و هم جهان نمونه های بسکمک داشته است. از طرف دیگر پورسرخ فاجعه است. او با شخصیتی پرداخت نشده و بازی بسیار بد سبب شده تا تیم سمت خلافکاران یک شکست کامل در مقابل تیم قهرمانان داستان و همکاری پرداخت شده شان به حساب بیایند. رئیس این ها مانی حقیقی است که به شکلی کنایی نابیناست. نابینایی او اما برخلاف نابینایی افشاری دکوراتیو است و آن چنان به کمک پیشبرد درام نمی آید؛ مگر در یک صحنه بامزه تقابل این دو.

کمدی فیلم گاهی کلامی است و گاهی نزدیک به المان های کمدی اسلپ استیک. بهرام افشاری به دفعات به در و دیوار می خورد. تعداد این شوخی های فیزیکی قدری زیاد است و مخاطب از جایی ممکن است با خود فکر کند دیگر چقدر به زمین خوردن یک فرد کور بخندم؟ کمدی های کلامی نیز گاهی لنگ می زند. به طور کلی دیالوگ نویسی فیلم در بعضی قسمت ها مشکل دارد و بعضی دیالوگ ها مشخصا برای بازیگر نوشته نشده اند. برای مثال دیالوگ های لیندا کیانی هم لوس اند و هم اساسا از جایی که بازیگر خوبی نیست به بدترین شکل ممکن بیان می شوند. همین موضوع لحظات کمیک دیگر را هم تحت الشعاع قرار می دهد و باعث می شود فیلم از بالانس مناسب یک کمدی خارج شود.

سرانجام بندی فیلم نیز غافل گیر کننده است. در شرایطی که به نظر می رسد یکی از سرانجام بندی های آبکی کمدی های تجاری انتظارمان را می کشد، فیلمنامه با چرخشی مناسب کاراکترها را در موقعیت جدیدی قرار می دهد؛ موقعیتی که باعث می شود با اتمام طرح و توطئه فیلم، داستان تمام نشود و همچنان ادامه داشته باشد. شاید فضای عاشقانه سرانجامی فیلم بین لیندا کیانی و امین حیایی خام و قابل تصور باشد، اما به هر حال باید پذیرفت که چشم و گوش بسته مجبور است از سنت های سینمای تجاری تبعیت کند. هر چند که اساسا عشق بین این دو خام دستانه و پرداخت نشده و خلق الساعه شکل می گیرد.

چشم و گوش بسته را نباید چندان جدی گرفت. فیلم قرار است سرگرم کند و مفرح باشد که تقریبا در این کار پیروز است. در این چند روز که فیلم اکران شده یکی از منتقدان - اتفاقا سخت گیر - شروع به تبلیغات و خط دادن به خبرگزاری ها به نفع فیلم کرده است و سعی می کند تا آن را به عنوان فیلمی درخشان از ژانر کمدی جا بیندازد. برخلاف خود فرزاد موتمن که می دانست فیلمش دستاورد هنری آن چنان بزرگی نیست و سعی کرد آن را مسکوت نگه دارد و تبلیغات خاصی نیز برای آن نکرد. آقای منتقد اما به خاطر این که خودش مجری طرح فیلم است، این صحبت ها را می کند. جدی نگیرید و از این حواشی عبور کنید، زیرا هیچ بقالی نمی گوید ماست من ترش است!

منبع: دیجیکالا مگ

به "نگاهی به فیلم چشم و گوش بسته، یک کمدی محترم" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "نگاهی به فیلم چشم و گوش بسته، یک کمدی محترم"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید